Thứ Sáu, Tháng Năm 24, 2024
Khác

    Người ấn định giá cả

     Nơi miền bắc Ấn Độ xưa

    Trong vương quốc nọ có vua trị vì

    Giúp vua là vị quan kia

    Có tài định giá những gì bán buôn

    Đưa ra giá xứng hợp luôn

    - Advertisement -

    Thật thà, chính xác, chuyên môn, lành nghề.

    Riêng nhà vua lại thường chê

    Vì tiền lời chẳng mang về đầy tay

    Khi quan định giá kiểu này

    Vua không được lợi, muốn thay quan rồi,

    Khi mua muốn trả ít thôi

    Đến khi bán lại muốn lời thật cao.

    Một hôm may mắn làm sao

    Có chàng trẻ tuổi lọt vào mắt vua

    Nhìn chàng vua thấy rất ưa

    Nghĩ thầm: “Chọn hắn rất ư hợp tình

    Làm quan định giá triều đình

    Chắc là hợp ý với mình lắm đây!”

    Thế là vua cách chức ngay

    Ông quan già cả bị thay tức thì

    Nhà vua chỉ định chàng kia

    Làm quan định giá, đưa về hoàng cung.

    Anh chàng trẻ nghĩ trong lòng:

    “Ta nên tìm cách chiều ông vua này

    Mua vào định giá thấp thay,

    Bán ra thời định giá này thật cao!”

    Thật khôi hài biết là bao

    Ông quan định giá cả sao lạ kỳ

    Chẳng cần đếm xỉa chút gì

    Thực ra giá trị hàng kia thế nào!

    Tiền lời như nước tuôn vào

    Tham lam vua nọ biết bao hài lòng

    Trong khi các kẻ quanh ông

    Từ quan cho tới dân không vui gì

    Mỗi khi họ có hàng chi

    Nghe chàng định giá tức thì buồn thay.

    *

    Thế rồi cho đến một ngày

    Có ông buôn ngựa tới đây bán hàng

    Năm trăm ngựa, cả một đoàn

    Một bầy đủ giống sẵn sàng bán đi.

    Vua mời ông lái buôn kia

    Vào hoàng cung để dễ bề bán buôn

    Cho mời chàng trẻ tuổi luôn

    Vào theo định giá những con ngựa này.

    Anh chàng vội nghĩ ngợi ngay

    Làm sao cho vị vua đây hài lòng

    Nên chàng nói chẳng ngại ngùng

    “Năm trăm con ngựa hợp chung lại rồi

    Giá bằng một chén gạo thôi!”

    Vua nghe thỏa mãn, tức thời chuẩn y

    Lệnh mang một chén gạo kia

    Trả cho ông lái, còn chi chần chừ

    Lệnh mang đám ngựa vừa mua

    Vào trong chuồng ngựa của vua ngay liền.

    Tất nhiên ông lái buồn phiền

    Nhưng ngay lúc đó lặng yên, cam đành,

     

    Sau này ông được nghe danh

    Về quan định giá chân thành trước đây

    Công bằng liêm khiết xưa nay

    Nên ông tìm gặp quan này luôn thôi

    Và ông kể hết đầu đuôi

    Việc mua bán ngựa vừa rồi trong cung

    Muốn quan cho ý kiến chung

    Để rồi đòi hỏi vua cùng phải theo.

    Quan bèn nói khó chi nhiều

    Hãy làm theo đúng những điều sau đây

    Thời vua phải biết đến ngay

    Bao nhiêu giá trị của bầy ngựa kia:

    “Quay tìm chàng trẻ tuổi đi

    Biếu chàng một món quà chi đắt tiền

    Rồi nhờ chàng chịu cảm phiền

    Vào cung định giá gạo thêm một lần

    Trước nhà vua và quần thần

    Nếu chàng đồng ý muôn phần tốt thay

    Chúng ta chuẩn bị vào ngay

    Gặp vua giải quyết chuyện này dễ thôi!”

    Ông buôn ngựa y theo lời

    Tìm chàng tuổi trẻ, đến chơi, tặng quà

    Món quà giá trị, xa hoa

    Khiến chàng bất chợt thật là mừng vui

    Chàng bèn nghĩ cách chiều người

    Chiều người buôn ngựa lời ôi dễ dàng.

    Ông buôn ngựa nói với chàng

    “Khi anh định giá cho đoàn ngựa tôi

    Trước đây, tôi thoả mãn rồi

    Nay về chén gạo tôi thời nhờ anh

    Làm sao định giá khôn lanh

    Và rồi thuyết phục vua đành phải nghe”

    Chàng trai trẻ nói: “Khó gì

    Dù vua có mặt, sá chi chuyện này!”

    Anh chàng nghĩ thật thơ ngây

    Nghĩ rằng ông lái buôn đây hài lòng

    Bán đi đoàn ngựa thật đông

    Nhận về chén gạo là xong chuyện rồi.

    Chàng xin ngày gặp vua thôi

    Vì ông buôn ngựa sắp rời nơi đây.

    *

    Ông buôn ngựa quay lại ngay

    Trình quan định giá trước đây sự tình

    Cả hai cùng đến triều đình

    Gặp vua chờ đợi tình hình diễn ra.

    Hôm nay phòng họp hoàng gia

    Tụ về đông đủ vua và các quan

    Ông buôn ngựa tới thưa rằng:

    “Bữa này tôi đã sẵn sàng về thôi

    Biết là bầy ngựa của tôi

    Giá bằng một chén gạo nơi chốn này,

    Trước khi đi, thật quý thay

    Nếu ngài chỉ dạy cho hay một lời:

    ‘Tại nơi vương quốc của ngài

    Gạo kia một chén giá thời là bao?’”

    Nhìn chàng “tuổi trẻ tài cao”

    Là người định giá từ lâu trung thành

    Nhà vua bèn hỏi: “Này khanh

    Gạo trong vương quốc của mình giá sao?”

    Vẻ ngông nghênh, dáng tự hào

    Sau khi quà đã nhận vào đầy tay

    Muốn làm vui nhà buôn này

    Anh chàng bèn đáp vẻ đầy nghiêm trang:

    “Xin tâu bệ hạ hay rằng

    Gạo kia một chén giá ngang kinh thành

    Thành Ba La Nại của mình

    Bao gồm thêm cả cung đình hoàng gia

    Thêm vùng phụ cận gần xa

    Nói chung giá trị thật là lớn lao

    Sánh ngang vương quốc kém đâu

    Nước Ba La Nại trước sau giá bằng!”

    Khi nghe vừa dứt lời chàng

    Tức thời toàn thể các quan triều đình

    Cùng người có mặt chung quanh

    Khắp trong phòng họp phá nhanh ra cười

    Sau khi bình tĩnh lại rồi

    Họ cùng lên tiếng: “Chúng tôi biết là

    Từ lâu vương quốc chúng ta

    Coi là vô giá vậy mà giờ đây

    Lâu đài cung điện đẹp xây

    Cùng toàn thể đất nước này cộng chung

    Giá sao nghe thật lạ lùng

    Chỉ bằng một chén gạo không hơn gì

    Anh chàng định giá ngồi kia

    Được vua lựa chọn thật kỳ cục thay

    Anh ta chỉ giỏi nịnh hay

    Làm cho bệ hạ lâu nay hài lòng

    Có đâu chính xác mà mong

    Khả năng định giá hắn không biết gì!”

    Triều đình vang tiếng cười chê

    Nhà vua nghe vậy mặt thì đỏ gay

    Trong lòng thấy xấu hổ ngay

    Vì tham lam khiến lâu nay mê mờ.

    Vua mời quan định giá xưa

    Đặt vào chức vụ cũng như thuở nào

    Quan già lương thiện lắm sao

    Đưa ra giá cả biết bao công bằng

    Ngựa kia định giá đàng hoàng

    Nhà vua xét lại vội vàng chuẩn y.

    Từ bài học đó trở đi

    Nhà vua sáng suốt trị vì quốc gia

    Công minh, chính trực, thật thà

    Nơi nơi thịnh vượng, nhà nhà ấm êm.

    *

    NHẬN DIỆN TIỀN THÂN

    Quan già ấn định giá cả là tiền thân Đức Phật.

    *

    Tâm Minh Ngô Tằng Giao

    (thi hóa, phỏng dịch theo bản văn xuôi THE PRICE MAKER

    của Ven. Kurunegoda Piyatissa & Tod Anderson)

    _________________________________________________

     

    - Advertisement -
    Tin tức khác
    - Advertisment -

    Xem nhiều